नमस्कार मंडळी, कोल्हापूरच्या पर्यटनस्थळांबाबत अमूल्य माहिती देणारी ब्लॉग मालिका सुरु केली होती, त्याला वाचकांचा उत्स्फुर्द प्रतिसाद भेटत आहे. याच मालिकेत आज आपण जाणून घेणार आहोत. एका आधुनिक स्थापत्य कलेचा अप्रतिम नमुना म्हणजे Paijarwadi चे कासव मंदिर (Kasav Mandir). संपूर्ण मंदिर हे कासवाचे बनवले असून इथे सद्गुरू चिले महाराजांची समाधी आहे. चला तर मग जाणून घेऊ पैजारवाडीचे Kasav Mandir: संपूर्ण माहिती आणि इतिहास.
 |
| पैजारवाडीचे Kasav Mandir: संपूर्ण माहिती आणि इतिहास |
पैजारवाडीचे कासव मंदिर(Paijarwadi Kasav Mandir) हे कोल्हापूर जिल्ह्यातील पन्हाळा तालुक्यातील एक अद्वितीय समाधी मंदिर आहे, जे सद्गुरू चिले महाराजांच्या समाधीवर बांधले गेले आहे. हे मंदिर संपूर्णपणे कासवाच्या आकारात बांधलेले असून, त्याची वास्तुकला हे केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे, तर जगातील एक अद्वितीय स्थापत्यशास्त्राचा नमुना मानले जाते.
Paijarwadi Kasav Mandir इतिहास
पैजारवाडीच्या कासव मंदिराचा इतिहास हा प्रामुख्याने सद्गुरू श्री चिले महाराज यांच्या जीवनकार्याशी आणि त्यांच्या आध्यात्मिक शिकवणुकीशी जोडलेला आहे. हे केवळ एक मंदिर नसून महाराजांच्या विचारांचे प्रतीक आहे.
नक्की वाचा -- Kopeshwar Temple: कोल्हापूरचा दगडी शिल्पकलेचा अनमोल ठेवा.
सद्गुरू चिले महाराज (जन्म: १५ ऑगस्ट १९२२, जेऊर गाव; निधन: ७ मे १९८६, कोल्हापूर) हे दत्त परंपरेतील संत होते, ज्यांनी शुद्ध विचार, भक्ती आणि वैराग्याचे उपदेश दिले. त्यांच्या भक्तांनी १९९७ मध्ये आर्किटेक्ट प्रमोद बेरी यांच्या डिझाइननुसार कासव आकाराचे हे मंदिर बांधले, कारण महाराजांनी उपदेशात कासवासारखे संकुचित होण्याचा (विश्वासनावरून माघार घेण्याचा) सल्ला दिला होता. २००५ मध्ये अमेरिकन काँक्रिट इन्स्टिट्यूटच्या भारत शाखेकडून "आउटस्टँडिंग स्ट्रक्चर अवॉर्ड" मिळाला.
आज हे मंदिर (Shri Chile Maharaj Mandir Paijarwadi) श्री चिले महाराजांच्या लाखो भक्तांसाठी श्रद्धेचे स्थान आहे. येथे दररोज होणारी आरती, नामस्मरण आणि अन्नदान यामुळे या परिसराला एक वेगळेच चैतन्य प्राप्त झाले आहे. मंदिराच्या आत गेल्यास मिळणारी शांतता ही महाराजांच्या उपस्थितीची जाणीव करून देते असे भक्त मानतात. एक रोचक गोष्ट: असे म्हटले जाते की, महाराज जिवंत असताना नेहमी म्हणायचे, "मी या मातीतच राहणार आहे," आणि आज खरोखरच त्यांच्या समाधीमुळे पैजारवाडी हे एक पवित्र तीर्थक्षेत्र बनले आहे.
श्री चिले महाराज: एक अलौकिक व्यक्तिमत्व :
श्री चिले महाराजांचा जन्म १९२२ मध्ये कोल्हापूर जिल्ह्यातील करवीर तालुक्यातील जेऊर या गावी झाला. त्यांना भगवान दत्तात्रेयांचे अवतार मानले जाते. त्यांचे वागणे अत्यंत साधे, कधीकधी वेड्यासारखे वाटावे असे, पण त्यामागे मोठा आध्यात्मिक अर्थ असे. त्यांना 'बालयोगी' किंवा 'परब्रह्म' म्हणून ओळखले जाई. महाराजांनी आपल्या आयुष्यातील मोठा काळ कोल्हापूरच्या परिसरातील डोंगरदऱ्यात आणि विशेषतः पैजारवाडीच्या परिसरात व्यतीत केला. पैजारवाडी ही त्यांची कर्मभूमी आणि नंतर समाधीभूमी बनली.
मंदिराची संकल्पना :
७ नोव्हेंबर १९८६ रोजी महाराजांनी देह ठेवला. त्यांच्या इच्छेनुसार पैजारवाडी येथेच त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले आणि तेथेच त्यांची समाधी (Sadguru Chile Maharaj Samadhi) उभारण्यात आली.महाराजांना कासव हा प्राणी खूप आवडायचा. कासव जसे संकटाच्या वेळी स्वतःला आपल्या कवचात ओढून घेते, तसे माणसाने बाह्य जगातील मोहातून स्वतःला अंतर्मुख करावे, हा संदेश देण्यासाठी भक्तांनी मंदिराचा आकार 'कासव' (Kasav Mandir Kolhapur) ठेवण्याचा निर्णय घेतला.
नक्की वाचा -- Kopeshwar Temple: कोल्हापूर जवळील पर्यटन स्थळे: सहलीसाठी सर्वोत्तम ठिकाणे
वास्तुकला :
मंदिराचे (Paijarwadi Temple) आकारमान २५ x ३५ मीटर आहे, खांब नसलेले घुमटाकार सभामंडप (उंची १२ मीटर) असून, गुलाबी दगड आणि संगमरवर वापरले गेले आहे. कासवाच्या पायांसारखे चार बुरुज, पाठीवर छत, मुखासारखे प्रवेशद्वार; आत मधोमध खोल गाभारा ज्यात महाराजांची पांढऱ्या संगमरवरची मूर्ती, पादुका आणि कासव प्रतिकृती आहे. मंदिराच्या मागे गुरू गराडेबाबांची समाधी आहे.
हे मंदिर उभारण्यासाठी अनेक वर्षे लागली. पूर्णपणे सिमेंट आणि काँक्रीटचा वापर करूनही याला अत्यंत सुबक आणि नैसर्गिक कासवाचा आकार देण्यात आला आहे. या मंदिराच्या मुख्य गाभाऱ्यात एकही खांब नाही. इतक्या मोठ्या घुमटाचे वजन केवळ बाहेरील भिंतींवर पेलणे हे त्याकाळी एक मोठे आव्हानात्मक काम होते.२००४ मध्ये या मंदिराच्या रचनेसाठी अमेरिकन काँक्रीट इन्स्टिट्यूटतर्फे विशेष पुरस्कार मिळाला, ज्यामुळे हे मंदिर जागतिक नकाशावर आले.
 |
| पैजारवाडीचे Kasav Mandir: संपूर्ण माहिती आणि इतिहास |
स्थान :
मंदिर कोल्हापूर-पन्हाळा मार्गावर पैजारवाडी गावात आहे, कोल्हापूरपासून सुमारे (Kolhapur to Paijarwadi distance) २० किमी अंतरावर आणि पन्हाळ्यापासून (Panhala to Paijarwadi distance) २० मिनिटांच्या अंतरावर असून . कोल्हापूर-रत्नागिरी रोडवर असल्याने सहज पोहोचता येते.
पत्ता: श्री चिले महाराज मंदिर, पैजरवाडी, तालुका पन्हाळा, जिल्हा कोल्हापूर, महाराष्ट्र - ४१६२१३. अंतर: हे मंदिर कोल्हापूर शहरापासून अंदाजे २५ ते ३० किलोमीटर अंतरावर आहे.
तिथे कसे जायचे? (How to reach Paijarwadi Kasav Mandir)
रस्त्याने: जर तुम्ही कोल्हापूरहून येत असाल, तर तुम्ही कोल्हापूर-रत्नागिरी महामार्ग (एनएच-१६६) मार्गे येथे पोहोचू शकता. कोल्हापूर KMT बस स्टँडवरून रत्नागिरी किंवा बांबवडेकडे जाणाऱ्या बसेस पैजरवाडी येथे थांबतात. तुम्ही तुमच्या खाजगी कार किंवा टॅक्सीने देखील सहज पोहोचू शकता.
नक्की वाचा -- Kopeshwar Temple: महाराष्ट्रातील कमी प्रसिद्ध पण सुंदर पर्यटनस्थळे | Tourist places in Maharashtra
रेल्वेने: सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन कोल्हापूर (छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस) आहे. स्टेशनवरून तुम्ही बस किंवा खाजगी वाहन भाड्याने घेऊ शकता.
विमानमार्गे: सर्वात जवळचे विमानतळ कोल्हापूर विमानतळ (उजळाईवाडी) आहे.
हे मंदिर पन्हाळा किल्ल्याजवळ आहे, त्यामुळे तुम्ही तुमच्या सहलीत पन्हाळा दर्शनाचाही समावेश करू शकता. मंदिर(Best time to visit Paijarwadi Kasav Mandir) सकाळी ६:०० ते रात्री ९:०० वाजेपर्यंत दर्शनासाठी खुले असते.
दर्शन व पूजा (Paijarwadi temple timings)
दर्शनाची वेळ: सकाळी ५ ते रात्री १० वाजेपर्यंत. दैनिक पूजा: सकाळी ६ अभिषेक, ७ आरती; दुपारी १२ नैवेद्य; संध्याकाळी ५ आणि रात्री ९ आरती. गुरुवारी विशेष पूजा, अमावस्या महाप्रसाद; उत्सव: दत्त जयंती, गोकुळाष्टमी (प्रकटदिन - Shri Chile Maharaj Prakat Din) , शिवरात्र इ. ध्यानासाठी स्वतंत्र दालने उपलब्ध.
YouTube Video :
तर मंडळी अशाप्रकारे आपण पैजारवाडीचे Kasav Mandir, इतिहास, मंदिराची संकल्पना, वास्तुकला, स्थान, दर्शन व पूजा याबात संपूर्ण माहिती जाणून घेतली, आशा करतो कि हा लेख तुम्हाला समजला असेल, आवडला असेल. हा लेख तुम्ही तुमच्या प्रियजनांशी शेयर करू शकता. धन्यवाद 🙏
टिप्पणी पोस्ट करा